BEYAZ PERDENİN SIRADIŞI ÖĞRETMENLERİ – Hacer Yıldız

Hacer Yıldız

Yönetmen, MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü

Hayatımızda iz bırakan öğretmenler vardır, onların rehberliği tüm yaşantımıza yansır ve dünyaya bakışımızı etkiler. Sinemada, öğrencilerinde farkındalık oluşturan, onları değiştiren ve dönüştüren öğretmenleri konu edinen filmler her zaman ilgi çeker. Bu filmlerden oluşan bir seçkiye göz atalım:

“Sinema; duyguları, düşleri ve içgüdü dünyasını anlatmak için en iyi araçtır.”

Luis Bunuel

Aamir Khan’ın yönettiği Hindistan yapımı Yerdeki Yıldızlar (Taare Zameen Par) filminde öğrenme güçlüğü çeken ve ailesi tarafından sorunlu bir çocuk olarak görülen sekiz yaşındaki Işhaan Awasthi’nin hikâyesi işlenir. Disipline girmesi amacıyla ailesinin yatılı okula gönderdiği Işhaan, anlamsız harflerden, kelimelerden oluşan mutsuz ve yalnız duygu dünyasının içinde kaybolurken resim öğretmeni Ram Shankar tarafından fark edilir. Öğretmenin yapıcı yaklaşımı, özverisi ve kendi hayatıyla duygudaşlık kurması, Işhaan’ın içinde bulunduğu girdaptan kurtulmasını ve kendini keşfetmesini sağlar.

Bir müzik öğretmeninin geleneksel disiplin anlayışını değiştirmesini konu edinen “Koro-Les Choristes” filminin yönetmenliğini Christophe Barratier yapar. Film, Fransa’da savaş sonrası 1949 yılında “Fond de l’Etang (Suyun Dibi)” adlı okulda geçer. Bu okulda asi tavırlar sergileyen, aileleri tarafından terk edilmiş, mutsuz çocuklar bulunur. Okul müdürü M. Rachin “etki-tepki” felsefesi ile çocuklara ağır cezalar uygulayarak okulu âdeta ıslahevine çevirir. Okula yeni gelen müzik öğretmeni Clement Mathieu, cezaların caydırıcı olmak yerine “ters tepki” oluşturduğunu görerek en iyi bildiği iş olan müzik sayesinde öğrencilere ulaşır ve onların hayatlarında yeni bir pencere açar. Öğretmen, “melek yüzlü şeytan” lakabıyla bilinen Pierre’in müzik yeteneğini keşfederek onun ünlü bir müzisyene dönüşmesini sağlar. Filmde, Clement Mathieu, ağır disiplin ve ceza uygulamalarına karşı müziğin öğrenme üzerindeki olumlu etkisini kullanır.

İnsan doğasındaki öğrenme merakının doğru yönlendirilmesi sonucunda ulaşılan bir başarı hikâyesini anlatan ABD yapımı “Can Dostum-Good Will Hunting” filminin yönetmeni Gus Van Sant’tır. Yetiştirme yurdunda büyümüş, asi ve sorunlu genç Will, bir Amerikan üniversitesinde hizmetli olarak çalışır. Will, çözülmesi zor bir matematik teorisini koridorda temizlik yaparken tahtaya yazar. Onu matematik profesörü Lambeau keşfeder ve Will’e eğitim vermek ister ancak bir kavga sonucu hapishaneye giren Will, şartlı tahliye gereği psikolojik destek almak zorunda kalır. Will, bu süreçte Profesör Sean Maguire’in tedavi desteğine başlangıçta olumlu yaklaşmaz ancak zamanla ikilinin karşılıklı olarak birbirlerinin yaralarını iyileştirdiği görülür. Bu değişim hikâyesinde, yaşayarak alınan kararların öğrenmeye etkisi üzerinde durulur.

1962 yılında Arthur Penn tarafından yönetilen “Karanlığın İçinden-Miracle Worker” filmi, Amerikalı pedagog ve aktivist Hellen Keller’in gerçek hayat hikâyesinden yola çıkılarak senaryolaştırılır. Hintli yönetmen Sanjay Leela Bhansali, 2005 yılında aynı hikâyeyi “Black-Siyah” olarak uyarlar. Ülkemizde ise Uğur Yücel, 2013 yılında “Black” in uyarlaması olarak “Benim Dünyam”ı çeker. Filmde, hayatını sessizlik ve karanlık içinde yaşayan duyma ve görme engelli Ela’nın, Mahir Hoca sayesinde imkânsızı başarıp okuma yazmayı öğrenmesi ve üniversiteye gitmesi anlatılır. Mahir Hoca, Ela’nın eğitim yoluyla hayata tutunmasını sağlar.

Seçkinin içinde belgesel olarak yer alan “İki Dil Bir Bavul” filmi doğuya tayini çıkan batılı bir öğretmenin öğrencileriyle geçen bir yılını anlatır. Bu süreçte öğretmenin yaşadığı dil problemini aşması ve çocuklarla daha iyi iletişim kurması işlenir. Bu iletişim sayesinde her iki tarafta da ortaya çıkan değişim ekrana yansır.

“Öğretmenin etkisi sonsuzdur.

Etkisinin nerede biteceğini kendisi de bilemez.”

Henry B. Adams